Menu

logo

Dan kada je umrla Lejdi Gaga

Piše: Vladimir Stojnić
Antologija njujorške poezije 21. veka, Peti talas, Niš, 2011

the-day-lady-gaga-diedŠiri kontekst

Prilikom posete Beogradu 2009. godine italijanski pesnik Valerio Magreli izjavio je da prevođenje jeste jezik savremene poezije. Pri tom, prevođenje u kontekstu ove izjave ne treba posmatrati isključivo u leksičkom, već i u jednom širem smislu, kao prenos poetskih tekstova iz domena jednog jezika i okruženja u drugi jezik i druge društvene i kulturološke kontekste, odnosno kao komunikaciju poetika. Na taj način politika prevođenja i objavljivanja prevedene pozije utiče na formiranje domaće pesničke scene svake zemlje. Čini se da je daleko iza nas period sedamdesetih, osamdesetih i prve polovine devedesetih godina dvadesetog veka, odnosno period u kojem se na ovim prostorima pridavao veliki značaj sistematskom i institucionalizovanom ulaganju u prezentaciju prevedene poezije.

U današnjem tranzicionom sistemu u kojem spojevi negativnih karakteristika odlazećeg socijalizma i predstojećeg kapitalizma dobijaju groteskne vidove, ulaganje u poeziju, i kulturu uopšte marginalizovano je i prepušteno isključivo privatnoj inicijativi sve ređih entuzijasta. To ilustuje i činjenica da je od 1972. do 2001. na teritoriji Srbije objavljeno osam antologija savremene američke poezije, a od 2001. do 2011. nijedna. Iz tih razloga je objavljivanje Antologije njujorške poezije 21.veka "Dan kada je umrla Lejdi Gaga" neka vrsta ekskluzivnog događaja jer ova knjiga posle dužeg vremena obnavlja bogatu antologičarsku praksu kada je u pitanju predstavljanje američke poezije na ovim prostorima.

Faktografija

Knjigu "Dan kada je umrla Lejdi Gaga" objavio je novoformirani izdavač "Peti talas" iz Niša, a priređivači su Ana Božičević, američka pesnikinja hrvatskog porekla, koja je i jedna od autorki zastupljenih u antologiji, i pesnik iz Niša, Željko Mitić, koji knjigu potpisuje i kao izdavač. Čini se da danas svaka antologija savremene američke poezije zbog širine poetskog uzorka koji je praktično nepregledan, mora biti višestruko omeđena kako bi uopšte bila moguća i kako ne bi bila isuviše pretenciozna. Toga su bili svesni i priređivači, koji su i autori dva kratka predgovora u kojima se koncentrišu na dočaravanje policentričnosti savremene njujorške poezije i na vezu današnjih pesnika ovog grada sa poetičkim prethodnicima koji su činili čuvenu "njujoršku školu" pesnika, najaktivniju tokom pedesetih i šezdesetih godina 20. veka. Antologija koja je pred nama je stoga ograničena geografski na pesnike koji stvaraju u Njujorku, zatim tematski, donoseći poeziju u kojoj je, doduše sasvim uslovno, prisutna ljubavna tematika, i na kraju po godinama autora, predstavljajući poeziju pesnika u tridesetim i ranim četrdesetim godinama života. Stoga je knjiga, prema rečima Ane Božičević, tek jedan trenutni snapshot policentrične pesničke scene „velike jabuke". Antologija donosi poeziju 16 njujorških pesnika, rođenih u rasponu od 1969. do 1981. godine. Za odličan i nimalo lak prevodilački posao zaslužni su Ivana Maksić, Miloš Tasić i Željko V. Mitić.

Pesnici

I pored znatne raznolikosti pesničkog jezika i postupaka zastupljenih autora, postoje određene sličnosti među njihovim poetikama koje daju neku vrstu dijalektičnosti knjizi. Zbog toga se ovaj izbor može čitati ne samo na preskok i parcijalno, kako to inače biva sa antologijama, već i redom, linearno, uz otkrivanje međusobnog odnosa, ritma i dinamike smenjivanja pojedinačnih poetika. Pomenuta ljubavna tematika se u knjizi ne pokazuje kao ograničavajuća, već je prisutna diskretno, ne kao light motiv, već pre kao tematski detalj koji svako od zastupljenih pesnika interpolira u sopstveni pesnički univerzum.

Probaću na primeru nekoliko pesnika iz antologije, u svega par reči da ilustrujem polifoničnost diskursa ove knjige, bez iscrpnog nabrajanja svih pesnika i opisa/analize njihovih stihova koje prepuštam čitaocima, kao subjektima koji se nalaze sa druge strane teksta. U poeziji Kejt Marvin prisutna je jedna vrsta neusiljenog, a opet duboko promišljenog sentimentalizma, dok je Noel Kokot nešto avangardnija pesnikinja koja poverenje polaže u fragmentarnost i očuđeni poetski detalj. Filozofičnost, odnosno problematizacija odnosa označitelja i označenog jedno je od obeležja pesničkog jezika Ane Moskovakis. Sa druge strane, Filip Martinović je pesnik koji često koristi ispovedni ton na početku svojih pesama, da bi isti taj ton dekonstruisao kako pesma odmiče. Iako velika većina zastupljenih pesnika, na liniji vitmenovsko-ginzbergovske tradicije, ispisuje raspričanu i digresivnu poeziju, dugog daha i dugog stiha, antologija prezentuje i pesnike koji se sjajno snalaze u minimalističkoj formi kratkih zapisa. To su pre svih Trejsi Grinel, u kojoj prepoznajemo hermetizam jednog Paula Celana, i najmlađa zastupljena pesnikinja Pejdž Tegart.

Očekivanja

Knjiga "Dan kada je umrla Lejdi Gaga" prva je knjiga koju je objavio "Peti talas" iz Niša. Ovakvom inicijacijom izdavač je pred sebe postavio visoke standarde i preuzeo još veću odgovornost za buduće izdavačke poduhvate, pa treba očekivati i druge dobre knjige iz izdavačke radionice "Petog talasa". Prva naredna je već najavljena, i trebalo bi da predstavlja drugi tom knjige "Dan kada je umrla Lejdi Gaga", a biće posvećena afro-američkim pesnicima Njujorka čije je prezentovanje izostalo u prvom tomu. S nestrpljenjem očekujemo tu knjigu!

Add comment


Security code
Refresh