Menu

logo

Veliki jubilej malog Mančestera

Piše: Marko Stojanović
Stripovanje (35)
Šta Leskovac čini strip-centrom?

veliki jubilej leskovacJe li to činjenica da je u njemu rođen, te čitav svoj život proveo, pokojni Nikola Mitrović Kokan, jedan od svega nekoliko crtača koji su posle Drugog svetskog rata na sebe preuzeli lavovski zadatak da u SFRJ tada prokaženi strip vrate kako na kioske tako i na njegovo zasluženo mesto? Da li je grad u kome je bard svakolikog jugoslovenskog stripa, jedan od nosećih stubova legendarne edicije "Nikad robom", te član strogo odabranog tima koji je radio na širom nam bivše domovine neverovatno popularnim avanturama "Mirka i Slavka", svakodnevno ispunjavao svoju (danas nestvarnu) crtačku normu, vredan toga da ponese naziv strip-centra?

Možda to nije dovoljno. Možda bi onda u raspravu trebalo uključiti Miodraga Veličkovića Mivela, strip-crtača i karikaturistu koji je pored svog imena ubeležio 105 nagrada iz celog sveta (Italije, Japana, Kanade, Turske, Koreje, Tajvana, Kipra i tako gotovo u nedogled) što ga svakako čini najnagrađivanijim autorom u istoriji srpskog stripa? A kad to ne bi bilo dovoljno, mogla bi se negde udenuti i činjenica da je za leskovački nedeljnik "Naša reč", za dvadeset pet godina provedenih u njemu, uspeo da uradi više hiljada strip-kaiševa svog junaka "Bocka"!

Ne? A ako u raspravu uvedemo vrsnog šoumena i humoristu Miomira Miju Kulića ("Cirkus M"), vanserijskog slikara hiper realizma i nepogrešivog portretistu, koji je sredinom osamdesetih, uz sve već nabrojano, uspeo da radi nekoliko godina s velikim uspehom licencnog "Toma i Džerija" za belgijske izdavače? Da pokaže svu širinu svog talenta, na to je u isto vreme dodao i izradu stripova za magazin "Gespenster" nemačkog izdavača "Bastei-Verlag", kao i ilustracije za takođe nemačkog izdavača "Condor Verlag", i to nekoliko godina pre prvog sledećeg iz plejade strip-autora s ovih prostora koji su se okušali u radu za "Gespenster"...

E, ako "Đački zabavnik" pokojnog Jovana Pop Kocića, sa svojih četrdesetak brojeva prošaranih stripovima Nikole Mitrovića Kokana, Srđana Nikolića Peke, Mije Kulića, Mirka Vasiljevića, Ninoslava Miljkovića, Svete Živkovića Sveživa, ali i mladog Ivana Stamenkovića, onda bi "Arsenal" mogao da donese prevagu. U vreme kada na kioscima Srbije i Crne Gore nije bilo domaćeg stripa ni za lek, u drugoj polovini devedesetih, jedini strip-časopis u zemlji koji je objavljivao domaći strip bio je upravo "Arsenal", koji je u svojih šest brojeva izbacio na scenu čitavu generaciju strip-autora poput Srđana Nikolića Peke, Jurice Dikića, Milisava Bankovića, Igora Stoiljkovića, Dejana Stankovića, Ivana Stojanovića Fikija, Gorana Tasića, Saše Stanojkovića, Denisa Dupanovića i moje malenkosti, generaciju koja je mahom ponikla u Leskovačkoj školi stripa...

Eto, Leskovačka škola stripa je dobar razlog da Leskovac svrstamo u strip-centre! Jedna od svega nekoliko koje trenutno postoje u čitavom regionu, započeta je od strane Nikole Mitrovića Kokana (čije ime danas nosi) i Mije Kulića 1995. godine, a gotovo od samog početka vođena od strane potpisnika ovih redova (koji je i danas vodi), najduže u saradnji sa Srđanom Nikolićem Pekom, a u poslednje četiri godine i sa Milošem Cvetkovićem uz pomoć Ivana Stojanovića Fikija. Maja ove godine obeležila je jubilej od 20 godina kontinuiranog rada, što je čini drugom najstarijom školom stripa na Balkanu, i to je učinila organizacijom najvećeg javnog časa stripa na otvorenom ikad zabeleženog na ovim prostorima, tokom kojeg je svoje prve korake u stripu napravilo oko 400 mališana! Kroz školu je prošlo preko 1000 dece, a autori ponikli u njoj danas su širom sveta objavljivani strip-crtači, akademski slikari i grafičari, animatori, ilustratori, arhitekte, dizajneri, restauratori, tatoo majstori... Škola stripa organizovano je izlagala na sedamdesetak izložbi u Leskovcu, ali i u Aleksincu, Čačku, Šapcu, Beogradu, Kragujevcu, Nišu, Valjevu, Zaječaru, Kruševcu, Zrenjaninu, kao i u Velesu (Makedonija) i Montani i Sofiji (Bugarska), a njeni polaznici objavljivali su svoje radove u Srbiji, Bugarskoj, Rumuniji, Makedoniji, Francuskoj, Hrvatskoj, Bosni i Hercegovini i Velikoj Britaniji i, k tome, u Leskovac doneli preko 100 nagrada osvojenih na strip-festivalima u zemlji i inostranstvu! Još nešto što Leskovačku školu stripa "Nikola Mitrović Kokan" izdavaja jeste činjenica da se kvalitetom i radom izborila da od pokretanja leskovačkog lista "Nova naša reč" svakog petka građani Leskovca imaju prilike da u pomenutom časopisu vide po jednu stranu nekog od polaznika škole, što prostom matematikom dovodi do 220 objavljenih strana stripa samo u ovom časopisu u protekle četiri i po godine! Leskovački nedeljnik je, uz to, čak tri puta ustupio čitavu naslovnu stranu za plakat festivala koji Škola organizuje, Balkanske smotre mladih strip-autora...

Grad u kome se održava najstariji strip-festival na prostoru bivše SFRJ (od dvadesetak trenutno postojećih), Balkanske smotre mladih strip-autora, svakako zaslužuje naziv strip-centra, zar ne? Manifestacija je u svom sedamnaestom izdanju krajem juna tekuće godine uspela da postavi svetski rekord u broju izlagača sa čak 1709 učesnika iz 36 zemalja sa 6 kontinenata! Sem toga, festival je jedini takve vrste na Balkanu, a jedinstven je i po tome što, uz to što ima pedagoški karakter, predstavlja i jedini festival na kome se u Srbiji strip-autorima dodeljuju godišnje, cehovske nagrade... Uz godišnje predstavljanje jedne od nacionalnih strip-scena Balkana, tokom koga su do sada predstavljene strip-scene Rumunije, Crne Gore, Slovenije, Grčke, Bosne i Hercegovine, Makedonije, Hrvatske i Bugarske, i oko devedeset strip-autora iz Francuske, Velike Britanije, Italije, Belgije i svih balkanskih zemalja koji lično prisustvuju manifestaciji, ovaj festival stavlja Leskovac na mapu ne samo Balkana i Evrope, već i sveta...

Kad smo već kod Evrope, možda je Leskovac dobar kandidat za titulu strip-centra i zbog toga što je učesnik i svedok koji potpisuje ovaj tekst u saradnji sa Milisavom Bankovićem i Denisom Dupanovićem, crtačima poniklim u Leskovačkoj školi stripa, kod francuskog izdavača "Septieme Choc" već objavio šest strip-albuma? Ili činjenica da je Srđan Nikolić Peka s belgijskim scenaristom Mišelom Difranom objavio dva albuma serijala "Odessa" za belgijskog izdavača "Casterman"? Zastupljenost Nikolića sa jednim i moje malenkosti sa četiri stripa u britanskoj antologiji "Balkan comic connection" izdavača "Coud nine" iz Glazgova takođe ide u prilog probojnosti leskovačkih strip-autora na zapadnom tržištu. Možda bi šlag na torti ipak bilo saznanje da je učenik škole stripa, dvadesetčetvorogodišnji Marko Nikolić, nakon što je završio peti album serijala "Vekovnici", završio svoj prvi album i počeo drugi za francusku izdavačku kuću "Soleil" na serijalu "Space Reich" sa bestseler scenaristom Ričardon T. Nolanom ("Wunderwaffen"), kao najmlađi strip-crtač na ovim prostorima koji radi za strane izdavače? Ili to treba ostaviti za člana prve generacije Ivana Stojanovića Fikija koji je sa belgijskim scenaristom Didijerom Svansonom upravo završio svoj prvi album za francuski "Delcourt"?

A možda za Leskovac dodatno radi činjenica da književnik Saša Stojanović u njemu uređuje i izdaje magazin za Balkan pod nazivom "Think Tank", koji uz to što u svakom broju donosi tekstove o stripu i kraće stripove, svakih par brojeva donosi i specijalno izdanje u celosti posvećeno devetoj umetnosti? Da li je činjenica da je srpski strip u "Think Tank-u" konačno dobio teorijski okvir, koji mu je gotovo dvadeset godina nedostajao, dovoljno jak argument da se "mali Mančester" smatra strip-centrom? Ili možda taj teorijski aspekt treba pojačati spominjanjem knjige eseja o stripu pod imenom "Južnjačka uteha", od strane dežurnog krivca, a u izdanju "Niškog kulturnog centra"?

A opet, čini mi se da je činjenica da je Leskovac jedini grad u Srbiji koji ima ediciju stripa koju naziva svojom, već više nego dovoljna da potkrepi argument o njemu kao strip-centru. Neformalan početak edicije bila je formalna antologija leskovačkog stripa "Leskovački stripa 1950−2010", priređena od strane potpisnika ovih redova, koja na 130 strana donosi biografije preko 50 leskovačkih strip-autora zajedno sa njihovim stripovima, kao i teorijske tekstove o raznim aspektima leskovačkog stripa iz pera Bojana M. Đukića, Zorana Stefanovića, Borisa Lazića, Dejana Stojiljkovića, Marka Šelića Marčela, Pavla Zelića, Zlatibora Stankovića... Strip-album preminulog velikana Miodraga Veličkovića Mivela "Best of Bocko", koji uz 200 odabranih strip-kaiševa sadrži i gigantski, poslednji intervju koji je Mivel dao za života, formalni je početak edicije "Leskovački strip", jedinstvene u ovom delu Evrope po tome što nijedan drugi grad na ovim prostorima nema strip-ediciju posvećenu strip-stvaralaštvu njegovih građana. Objavljen je i formalno drugi album iz ove edicije, posvećen stripu "Kiki Rot" Nikole Mitrovića Kokana, sa gotovo 30 do tada neobjavljenih strip-tabli ovog barda domaćeg stripa, i tu se priča sa ovom retkom pojavom u devetoj umetnosti za sada završava, budući da ni Grad Leskovac ni Ministarstvo kulture i informisanja nisu u poslednje tri godine pokazali interesovanje za širenje ove edicije...

A možda je dovoljan razlog da se Leskovac ubroji među strip-centre prosta činjenica kojom se retko koji grad može pohvaliti − ta da je njegova strip-scena dobrano zagazila u svoju sedmu deceniju postojanja?

Add comment


Security code
Refresh