Menu

logo

Poezija krvi i sećanja

Linije fronta - knjiga prva (System Comics, 2014)

Piše: Pavle Zelić

linije frontaPrvi svetski rat se pokazao iznenađujuće aktuelnim i provokativnim istorijskim događajem, pa je tako i obeležavanje stogodišnjice od početka istog prizvalo u sećanje neke stare podele i nedoumice, pa i zle namere, istovremeno služeći za dalja potkusurivanja na dnevnopolitičkom planu između zemalja naslednica onih starih suparnika u jednom ratu koji skoro da nema živog svedoka. Ipak, knjige, ili u ovom slučaju, stripovi - ostaju.

U celoj halabuci, kreativci iz najrazličitijih sfera i medija, od pozorišta i filma, do instalacija ili ilustracija mirno su, marljivo i sa puno duše i odmerenosti radili na umetničkim tumačenjima kako bi nam približili prvi sukob koji će se ticati čitave naše planete.

Jer, šta nama danas uopšte znači Veliki rat? Ispostavilo se, baš mnogo. Ima li boljeg argumenta za to od nekolicine duboko ličnih priča koje čine "Linije fronta". Ljudi sa različitih spektara stripovske umetnosti, čak iz različitih zemalja, Francuske i Srbije, spojeni na zadatku konačnog ispravljanja davnog propusta ovdašnje strip umetnosti da dostojno doprinese umetničkoj biblioteci interpretacija Prvog svetskog rata, funkcionisali su kao skladan orkestar, koji naizmenično grmi kanonadama topova, i šapuće molitvama razdvojenih ljubavnika. I kada prođe okrugla godišnjica, jedinstveni artistički izraz ostaje, večan, na papiru i u emocijama koje on iznova izaziva.

Među deset priča koje su nastale ovom prilikom, i predstavljene u kapitalnom dvostrukom izdanju, pojedinačno na srpskom i francuskom jeziku, ima storija koje su potiču iz porodičnog i lokalnog nasleđa samih autora, kao što je "Tain", čuvena priča iz Pirota o čudotvornom vojničkom hlebu (tainu) koji spasava njegovog vlasnika pogibelji, u realizaciji scenariste Nenada Pejčića i crtača Igora Krstića. Još jedan izuzetan kratki strip ‒ "Krfski dnevnik" Ivana Stojkovića po scenariju Filipa Bankovića pokušava i uspeva da rekapitulira Veliki rat kroz sudbine pojedinaca, i daje zanimljiv osvrt na njegovu relevantnost sada, jer još uvek ima ljudi koji se sećaju, još ima požutelih fotografija nasmešenih predaka u uniformama i još ima nerazrešenih subina koje odjekuju i vek kasnije. Dok unekoliko širi i dalji pogled daju i Milenko Mišić, Milan Drča i David Širkoski u "Flori" i Miloš Petrik i Ana Milojković u "Herojima", posebno su u ovom kontekstu zanimljive kolaboracije istaknutih francuskih scenarista i ništa manje značajnih srpskih crtača koji su se na poziv Francuskog instituta u Srbiji uključili u ovaj hvale vredan projekat. Potpisnici više desetina značajnih albuma kao što su Rodolf ili Bruno Falba, dakle pravi velikani ne samo francusko-belgijskog već i evropskog stripa, kao i zanimljivi noviji autori poput Dobsa i Filipa Zitke su pokazali iskreno interesovanje za koncept, i napisali priče koje spajaju dve nacije, francusku i srpsku, velike saveznike i večite prijatelje zbog toga. Bilo da se dešavaju u žaru rata ili prividnoj mirnoći primirja, ove priče dokazuju tu vezu koja postoji kako na ljudskom i nacionalnom, tako i na duhovnom i kreativnom planu. Aleksa Gajić, Dragan Paunović (koji su uz Milorada Vicanovića Mazu doprineli i sa po ilustracijom, počev od naslovnica), zatim Zoran Janjetov i Darko Perović nisu im ostali dužni, već su pokazali inovativnost i emociju koja parira i nadograđuje predložak, dok je Aleksandar Zograf u prepoznatljivom maniru jednu nepravdu rata iz teksta Mirjane Mišlov učinio jezivo relevantnom i za nove konflikte i njihove veterane.

Vrhunac albuma je svakako poslednja priča u istom, Grand prix-jem poslednjeg Salona stripa u Beogradu ovenčana "Ni na nebu ni na zemlji" scenaristkinje Dragane Stojiljković i crtača Dražena Kovačevića. Kovačević, koji se od fenomenalnog debija u Francuskoj sa serijalom "Točak" (La Roue) sa Goranom Skrobonjom, izgradio u velikog majstora, izvodi komprimovanu epopeju na izuzetno zahtevni scenario koji u sebi sadrži i ličnu tragediju, i albansku golgotu, i istorijske ličnosti, i bitke i trenutke mira usred bure... dakle, ceo rat. Na četiri table.

Konačno, kvalitet više je i predgovor Žana Pjera Vernea, svetskog autoriteta na ovu temu, i potpisnika jednog od najznačajnijih stripova na temu Prvog svetskog rata, "Prokletog rata!" Žaka Tardija.

Dodatna zanimljivost vredna pohvale je činjenica da je ovo samo prva knjiga u celom nizu koji je planiran da isprati ne samo prvu godinu rata, već i one naredne, koje su pre sto godina bile prepune užasa, ali i nade u pobedu i bolju budućnost koja mora uslediti posle ratnih strahota. Prema najavama izdavača, materijala za buduća izdanja ima i te kako, i tušta i tma velikih imena ali i mladih nada koje obećavaju, staju u red za objavljivanje u ovom poduhvatu koji će odjekivati u istoriji srpskog stripa, kao što to dela naših heroja, velikih i malih, odjekuju u večnosti.

Add comment


Security code
Refresh